Overzicht juli 2019

Photo credits: Sophie McNeill

Foto: Sophie McNeill

 

De maand juli 2019 registreerde Staat van Beleg 695 schendingen en 175 rapporten. (Zie ook ons archief).

Deze maand schrijft Toine van Teeffelen over zijn ervaringen met checkpoints in de Westelijke Jordaanoever. Toine is Nederlander en woont met zijn Palestijnse vrouw en twee kinderen in bezet Palestina.

– English text –

Checkpointherinneringen

Ervaringen met checkpoint 300 tussen Jeruzalem en Bethlehem staan veel Palestijnen uit de zuidelijke Westelijke Jordaanoever in het geheugen gegrift. Je moet dagelijkse vernederingen ondergaan, zoals lang wachten in een drukke rij of toegeschreeuwd worden door tienersoldaten. Zelfs wanneer je probeert om de bewustzijnsknop bij het passeren van het checkpoint om te draaien, kun je pijnlijke herinneringen nooit helemaal voorkomen.

Als Nederlander getrouwd met een Palestijnse herinner ik me dat onze zoon en dochter in hun kindertijd mijn hand stevig vasthielden wanneer we het checkpoint naderden. In mijn aanwezigheid werden ze meer als Nederlander of toerist dan als Palestijn toegesproken, maar samen met mijn echtgenote was de spanning groter. In het gezelschap van haar moeder bleef onze dochter, negen jaar, eens biepen in de X-ray en werd daarna door een soldate toegeroepen dat ze al haar kleren moest uitdoen wilde ze passeren. Mijn echtgenote vroeg of het niet in een apart hokje kon. Toen de soldate weigerde, sommeerde mijn vrouw Jara dat ze gewoon moest blijven staan. Er ontstond een soort stand off die zo’n 20 minuten duurde. De groeiende rij wachtenden vroegen zich af wat er gebeurde. Uiteindelijk moesten beiden natuurlijk terug naar Bethlehem.

Nadien wilde mijn echtgenote voor langere tijd geen checkpoint meer langs, zelfs wanneer ze een vergunning had. (Christelijke Palestijnen zoals mijn echtgenote krijgen vaak met Kerst en Pasen een vergunning om naar Jeruzalem en Israel te gaan). Uiteindelijk vond ze haar recht om naar Jeruzalem te kunnen zwaarder wegen dan de vernedering en besloot om de checkpointtocht naar Jeruzalem maar weer te maken.

Zo heeft iedereen hier in Bethlehem wel checkpointverhalen die in het geheugen gegrift staan.

 

Men climbs the sides of a crammed checkpoint in Bethlehem Sophie McNeill

Mannen beklimmen de zijkanten van een overvolle checkpoint in Bethlehem. Foto: Sophie McNeill

 

Langetermijnontwikkelingen

Terugkijkend naar de afgelopen 25 jaar dat we hier wonen, vallen me drie ontwikkelingen rond het checkpoint-gebeuren op.

Allereerst dat de tamelijk provisorische checkpoints van de jaren negentig na de bouw van de Muur (hier in Bethlehem in de periode 2003-2005) werden omgevormd tot grootschalige terminals, een soort grensposten. De terminals markeren de eenzijdig door Israël gehanteerde grens van Jeruzalem, diep in de Westelijke Jordaanoever – in feite een sluipende annexatie.

Een tweede ontwikkeling: enkele jaren na de bouw van de terminals bleken kinderen (ook baby’s) beneden de 16 jaar een vergunning nodig te hebben om de checkpoint te passeren. Tevoren konden ze er met een geboorteacte doorheen. De beslissing hiertoe werd nooit formeel gecommuniceerd.

Aanvankelijk was het beleid niet duidelijk en tegenstrijdig. In de eerste jaren na 2005 leek het wel dat het Israëlische leger het nieuwe beleid uitprobeerde op de bevolking. Geleidelijk aan raakte men gewend aan de nieuwe realiteit. Ik herinner me de frustrerende momenten dat we niet wisten of de kinderen al dan niet het checkpoint langs konden.

Een derde meer recente ontwikkeling is de instelling van biometrische apparatuur met gezichtsherkenning. Iedere Palestijnse passant heeft een magnetische kaart nodig die aangeeft of je al dan niet een vergunning hebt. Camera’s diep in de Westelijke Jordaanoever, zoals die bij checkpoints rond de nederzettingen of op de Muur, kunnen gezichten registreren die matchen met die op de magnetische kaarten.

Een totalitaire ontwikkeling. Palestijnen die bijvoorbeeld aan demonstraties meedoen lopen mogelijk het risico geen reisvergunning naar Jeruzalem of Israël meer te krijgen. Op mijn werk zie ik collega’s die beducht zijn zich met politieke of mensenrechtenzaken in te laten omdat dit hun reismogelijkheden in de toekomst verder kan beperken.

 

Toine van Teeffelen

De Muur ten noorden van Bethlehem met op de voorgrond vrouwen van het “Arab Educational Institute” Foto: Toine van Teeffelen

 

Functies van de checkpoints

De checkpoints rond Jeruzalem en naar Israël hebben als belangrijke functie Israël en Jeruzalem te scheiden van de Westelijke Jordaanoever. Arabisch Oost-Jeruzalem is steeds minder een functionerend Palestijns centrum. Over de duur van enkele generaties worden zo op de grond feiten gecreëerd om te voorkomen dat een Palestijnse staat in de Westelijke Jordaanoever kan ontstaan en de Gazastrook Oost-Jeruzalem als centrum en hoofdstad heeft.

In het algemeen functioneren de checkpoints als ‘categoriseerders’ van Palestijnen. Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever hebben een andere ID kaart dan die in de Gazastrook of in Oost-Jeruzalem, of die een Israëlisch paspoort hebben. Het kleine museum van het zogenoemde Walled-Off (Banksy) Hotel in Bethlehem toont een verzameling van verschillende ID kaarten van Palestijnen, afhankelijk van hun politiek-geografische identiteit.  Iedere ‘categorie’ heeft een andere combinatie van rechten, beperkingen en mogelijkheden.

De checkpoints zijn effectief in de fragmentatie van Palestijnen. Het vergunningensysteem vergroot verder de afhankelijkheid van Palestijnen. Voor hun commerciële praktijken zijn nogal wat Palestijnen van de Westelijke Jordaanoever afhankelijk van de inkoop van materialen en technologie in Israël. Je ziet dat mensen hun best doet een wasta (‘hulp’ van iemand) te vinden wanneer een reisvergunning nodig is. Dat kan bijvoorbeeld via een religieuze organisatie of via een Israëlische hoge militair die iemand kent. Ook speelt het leger in op de behoefte aan reisvergunningen door Palestijnse informanten of hun familieleden reisvoordelen te geven.

In het algemeen helpt het vergunningensysteem om publiek verzet tegen de bezetting in te dammen. Economische afhankelijkheid speelt een rol, maar de voortdurende reisproblemen hebben ook een verlammende werking. Een groot deel van gesprekken tijdens gewone visites of werkbezoeken gaan over reisbeperkingen en spaarzame reismogelijkheden. Iedere familie is wel geabsorbeerd door een constellatie van bijzondere reisproblemen.

Daarbij moet je ook denken aan het reizen naar het buitenland. Zo is de Allenby Brug van de Westelijke Jordaanoever naar Jordanië voor veel mensen, vooral ouderen, tijdens de zomermaanden vanwege de hitte en het lange wachten een gruwel. Van uur tot uur is men heen en weer aan het telefoneren en teksten om door te geven hoe de familie de reis weer overleeft.

Ook familieleden die in het buitenland wonen en naar de Westelijke Jordaanoever terugkeren hebben de nodige problemen aan de grens, zoals lange ondervragingen. Buitenlandse paspoorthouders in de Westelijke Jordaanoever hebben hun eigen visumproblemen. Sinds 25 jaar ben ik hier zelf op een tamelijk onzeker toeristenvisum, met tegenwoordig wisselende visumperiodes van maar enkele maanden.

We zeggen hier soms dat de Muur het zichtbare icoon van bezetting is, maar dat het reisvergunningenstelsel, dat Israël vaak willekeurig en vooral zonder uitleg en verantwoordingsplicht toepast, misschien nog wel een belangrijker mechanisme is dat de bezetting in stand houdt.

 

Toine van Teeffelen

Bethlehem

juli 2019

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>